8 σκέψεις για καλύτερα μιξ

Σε αυτό το άρθρο θέλω να μοιραστώ μαζί σας μικρά μυστικά για να κάνετε τα demo σας να ακούγονται καλύτερα. Για να προλάβω τον αρχικό σας ενθουσιασμό θέλω να τονίσω ότι μια απλή ανάγνωση δεν αρκεί. Αυτά εδώ είναι μόνο οδηγοί και συμβουλές που απαιτούν σημαντική πρακτική εξάσκηση για να λειτουργήσουν. Αν όμως τα κρατήσετε στο μυαλό σας, θα σας βοηθήσουν σημαντικά στην καλύτερη μίξη της μουσικής σας. Λοιπόν έχουμε και λέμε…

Στιβαρες, συμπαγεις αλλα ελεγχομενες χαμηλες.

Ένα θέμα που πολλοί δεν του δίνουν την δέουσα σημασία είναι οι διάφορες συχνότητες σε ένα mix. Οι αρχάριοι θα δυναμώνουν και θα χαμηλώνουν κανάλια, θα πλακώνονται στα βάθια και θα ενισχύουν περιοχές στο συχνοτικό φάσμα…όπου τους κατέβει! Δυστυχώς αυτή η τακτική πολύ απλά, ΔΕΝ ΔΟΥΛΕΥΕΙ κι αν υπάρξει ένα mix της προκοπής θα είναι καθαρά από τύχη.

Χρειάζεσαι ένα σύστημα, μια μέθοδο πρώτα απ’ όλα για να ξεκαθαρίσεις τις διάφορες περιοχές συχνοτήτων και να τις κάνεις να δουλεύουν σαν μια καλολαδωμένη μηχανή στο κομμάτι σου.

Ας ξεκινήσουμε από τα μπάσα σου. Είναι πάρα πολύ σημαντικό το μιξ σου να «απλώνεται» στα χαμηλά. Αν για παράδειγμα τονίσεις με το ΕQ την μπότα στα 80Ηz, στο μπάσο ΔΕΝ θα πρέπει να τονίσεις αυτή την συχνότητα. Ίσως μάλιστα θα πρέπει να την μειώσεις.

Πάντα να έχεις το νου σου για το τι συμβαίνει ακουστικά, όταν τονίζεις την ίδια συχνότητα σε δύο ή περισσότερα όργανα. Αν χρησιμοποιείς ένα φτηνό μίκτη με ένα απλό ΕQ δύο περιοχών, θα πρέπει να είσαι πολύ προσεκτικός στην επιλογή/τοποθέτηση των μικροφώνων και το χειρισμό του equalizer για να δεις ένα αξιοπρεπές αποτέλεσμα.

Μοιρασμενα μεσαια στα διαφορα οργανα

Τα αυτιά μας είναι περισσότερο ευαίσθητα στις μεσαίες συχνότητες. Είναι αυτές που χαρακτηρίζουν ένα κομμάτι σαν «άδειο/χωρίς σώμα» (λίγες) ή «σαν να ακούγεται από το τηλέφωνο» (πολλές). Προφανώς δεν θέλετε τίποτα από τα δύο. Θέλετε έλεγχο και προσεχτικό μοίρασμα στα διάφορα όργανα, ώστε το κάθε ένα από αυτά να έχει τον χώρο του. Όταν το καταφέρετε θα παρατηρήσετε ευκρίνεια που ακούτε και στις επαγγελματικές παραγωγές.

Θολές μίξεις; Όχι πια...

Λοιπόν προσπαθείς και κάνεις το καλύτερο που μπορείς για τα demo σου,αλλά συνέχεια ακούγονται θολά και μπερδεμένα με ότι (άλλο) τα συγκρίνεις. Τα έχεις πάρει στο κρανίο και συχτιρίζεις (με σειρά προτεραιότητας): τους μουσικούς, τα όργανά τους, τον εξοπλισμό σου, το χώρο σου, την τύχη σου μέσα...! Χμμ... Ώρα για λίγη ψυχοακουστική. Ο εγκέφαλος μας είναι πάρα πολύ καλός στο να ξεχωρίζει τους διάφορους ήχους και να επικεντρώνεται σε αυτούς (το φαινόμενο του cocktail party: μέσα σε ένα πλήθος κόσμου, εσύ μπορείς να κρυφακούσεις όποια συζήτηση θέλεις). Το κάνει αυτό διαχωρίζοντας και αναλύοντας συνεχώς τις διάφορες συχνότητες που εισέρχονται στο αυτί. (Ας μην μπω σε άλλες λεπτομέρειες, θέλω άλλο ένα κατεβατό για αυτό!) Τα προβλήματα αρχίζουν, όταν το αυτί λαμβάνει ήχους που αποτελούνται από συχνότητες πολύ κοντά η μία στην άλλη. Ο εγκέφαλος μας δυσκολεύεται να τις αναγνωρίσει, μπερδεύεται και δεν ακούει καθαρά κανένα ήχο. Τι ακούει; Το βρήκες! Θολούρα και μουντίλα...  Τώρα όμως ξέρεις τι πρέπει να κάνεις, έτσι; Βοήθησε τον εγκέφαλο του ακροατή σου να ακούσει καθαρά την μουσική που φτιάχνεις. Πρόσεξε την ενορχήστρωση, μην βάζεις όργανα με παρόμοιες συχνότητες να μπερδεύονται το ένα με το άλλο. Διάλλεξε μικρόφωνα και θέσεις για αυτά, με γνώμονα τον ηχητικό διαχωρισμό των οργάνων που ηχογραφείς. Κι όταν φτάσεις στη μίξη, θυμίσου οτι το EQ είναι το πιο ισχυρό σου όπλο στον πόλεμο κατά της βαβούρας. Χρησιμοποίησε το για να "ξεκαθαρίσεις" τις συχνοτικές σχέσεις των οργάνων σου!   Πρόσεχε πάντα τις συχνότητες στις μίξεις σου. Άν το κάνεις σωστά... Ωπ! Που πήγε η θολούρα μου;

Δυνατα αλλα μαλακα πριμα που δεν κουραζουν

Αν το παρακάνετε με τα ψηλά σας, τονίζοντας παρόμοιες συχνότητες σε διάφορα όργανα, θα καταλήξετε σε ένα ενοχλητικό mix. Τα πρίμα σας πρέπει να είναι μοιρασμένα ισόποσα και να φροντίσετε ότι ο χαρακτήρας τους θα είναι μαλακός και εύκολος στο αυτί αντί οξύς και ενοχλητικός.

Ισορροπια L-R

Ένα mix που ακούγεται δυνατότερα από την μία μεριά, αποσυντονίζει. Σαφώς και θέλετε να τοποθετείτε τα όργανα σας αριστερά-δεξιά αλλά μεγάλη προσοχή στην ισορροπία. Προς το τέλος του mix, τσεκάρετε οπωσδήποτε με ακουστικά. Θα σας φανερώσουν αμέσως μια τέτοια αδυναμία. Αν είναι εντάξει, θα πρέπει να ακούτε τα διάφορα όργανα εκεί που τα τοποθετήσατε αλλά το συνολικό αποτέλεσμα δεν θα πρέπει να «γέρνει».

Βαθος

Ένα mix «δύο διατάσεων» (απλώς αριστερά-δεξιά) μπορεί να ακούγεται καλά αλλά όταν υπάρξει και τρίτη διάσταση (τα όργανα τοποθετούνται και εμπρός ή πίσω, εκτός από αριστερά-δεξιά) τότε ακούγεται πολύ πιο φυσικό. Χώρο δημιουργούμε με τα βάθια (reverbs) και τα delays.

Συνήθως είναι καλύτερο να έχουμε ένα όργανο «ξερό» που θα μας δώσει τον κοντινό χαρακτήρα και ένα με αρκετό βάθος/delay, που θα μας δώσει τον μακρινό. Με αυτόν τον τρόπο οριοθετούμε μια εικονική σκηνή και τοποθετούμε σε αυτή τα υπόλοιπα όργανα.

Η μπότα, ένα κρουστό και το μπάσο είναι συνήθως η καλύτερη επιλογή για το «κοντινό» μας όργανο. Ένα synth pad ή μία κιθάρα είναι μια καλή επιλογή για το μακρινό. Σαφώς όμως όλες αυτές οι επιλογές θα καθοριστούν από την τελική αισθητική του κομματιού και το επιθυμητό αποτέλεσμα.

Πλατος

Όπως και με το βάθος, είναι καλύτερα να έχουμε ένα ή δύο όργανα να ορίζουν τα δεξιά και αριστερά όρια της μίξης μας. Αυτά μπορεί να είναι τέρμα δεξιά και αριστερά. Προσοχή όμως δώστε στη μεταφορά αυτών των μίξεων σε μονοφωνικά. Διατρέχετε κίνδυνο το κομμάτι σας να ακούγεται πολύ θολό και μπερδεμένο. Μίξεις με πλάτος L30-R30 ή L50-R50 συνήθως έχουν πολύ καλή μετάβαση σε μονοφωνικά άλλα δεν ακούγονται τόσο εντυπωσιακά σε stereo.

Πάντα τσεκάρετε σε mono την μίξη σας προς το τέλος της και φροντίστε και σε αυτή την κατάσταση να είναι τουλάχιστον αξιοπρεπής χωρίς να χαλάσετε πολύ την στερεοφωνική εκδοχή της.

Εκπληξη

Ένα τραγούδι, όσο καλά μιξαρισμένο και να είναι, θα κάνει τον ακροατή να βαρεθεί, αν έχει την ίδια δυναμική και χροιά από την αρχή έως το τέλος. Προσπαθείτε πάντα να δίνετε στις μίξεις σας μια ροή, ένα χτίσιμο ώστε να το αποφύγετε αυτό. Τι μπορείτε να κάνετε; Δοκιμάστε να ξεκινήσετε μόνο με την φωνή και ένα όργανο και σιγά-σιγά να προσθέσετε και την υπόλοιπη ενορχήστρωση μέχρι τα μισά του κομματιού ή χρησιμοποιήστε υπερβολικά εφφέ σε συγκεκριμένα σημεία (όχι παντού) για να «προκαλέσετε» (με την καλή έννοια) τον ακροατή σας. Ή ακόμα μπορείτε να ξεκινήσετε το κομμάτι κανονικά και με μικρές, ίσα-ίσα που τις καταλαβαίνεις, αλλαγές κατά τη διάρκεια, να δημιουργήσετε ατμόσφαιρα ικανή να τον κρατήσει στο κομμάτι.

Μεταφερσιμοτητα

Ποτέ δεν μπορείς να ξέρεις που θα ακούσει κάποιος το mix σου. Και αυτό θα πρέπει να είναι καλό παντού. Πολύ συχνά οι μαθητές μου διαμαρτύρονται ότι στο home studio τους τα mix τους ακούγονται καλά αλλά στο στούντιο ή σε άλλα συστήματα όχι και τόσο, το αντίθετο μάλλον! Πάντα να ακούτε τα mix σας σε όσο το δυνατόν περισσότερα συστήματα μπορείτε: στο σαλόνι σας, στο αυτοκίνητο, σε κάποιο club ή καφέ (αν έχετε κάποιον φίλο που θα σας επιτρέψει να χρησιμοποιήσετε το σύστημα όταν δεν έχει πολύ κόσμο), στο στερεοφωνικό της καλής σας (αυτό το κάνατε ήδη!). Αν έχετε δυνατότητα, εκτός από τα κανονικά σας monitor χρησιμοποιήστε και ένα ζευγάρι φτηνά multimedia για να βλέπετε, στην διάρκεια της μίξης, πως θα ακούγεται και εκεί. Το να μπορείτε να συγκρίνετε και στο ένα ζευγάρι και στο άλλο, μπορεί να κάνει τη διαφορά σε ένα καλό mix και σε ένα χάσιμο χρόνου. Σαφώς και δεν είναι δυνατό να ακούγεται το ίδιο: ο στόχος μας εδώ είναι να είναι το δυνατόν καλύτερο στα κύρια μόνιτορ και αξιοπρεπές στα «μικρά» multimedia. Από εκεί και πέρα σε όλα τα υπόλοιπα συστήματα χωρίς σοβαρά προβλήματα. Αν προκύψει οτιδήποτε σε αυτό το τελικό τσεκάρισμα, γυρίζετε στην μίξη και διορθώνετε αναλόγως.

Ελεγχος stereo και mono

Προς το τέλος του mix, πάντα να τσεκάρετε σε mono. Όπως σας είπα και πιο πάνω ένα τραγούδι μπορεί να ακούγεται στερεοφωνικά υπέροχο και μονοφωνικά άθλιο! Αν δείτε πρόβλημα σε συγκεκριμένα όργανα δοκιμάστε να χρησιμοποιήσετε κάποιο πολύ μικρό delay ή chorus. Θα δείτε μεγάλη αλλαγή στο mono και πρακτικά ελάχιστη αλλαγή στο κύριο stereo mix σας.

Ορίστε λοιπόν, 8 πράγματα που πρέπει να κάνετε για να έχετε καλύτερα mix. Στο επόμενο μάθημα θα σας πω 6 πράγματα που ΔΕΝ πρέπει να κάνετε για να έχετε καλύτερα mix. Μέχρι τότε, έχετε πάντα αυτά τα σημεία στο μυαλό σας όταν μιξάρετε. Ίσως δεν μπορέσετε να τα διατηρήσετε όλα ή με επιτυχία από την αρχή μέχρι το τέλος, αλλά σιγά-σιγά και με πολύ εξάσκηση θα σας βγαίνουν φυσικά και θα δείτε τα mix σας να αποκτούν μια άλλη, πολύ πιο πλήρη, διάσταση. Τα λέμε τον άλλο μήνα…

Μανιτάρης Κ.